Historia de Galicia

Estes días, ademais de seguir afondando nas diferenzas que existen entre o pretérito e o copretérito, continuamos falando do pasado de Galicia. Aquí tedes algúns dos materiais que vimos na aula:

historiagalicia_franquismo

  • Lembrade tamén que hai infinidade de material na rede para coñecer máis sobre a Historia de Galicia. Déixovos aquí o documental sobre a 2ª República do que falamos. Coido que pode ser útil para contextualizar un pouco máis o relato de A lingua das bolboretas.

Os Séculos escuros

Preme aquí para ver ou descargar a presentación sobre os Séculos escuros.

Relacionado con este tema, podemos ler este fragmento do ensaio Sempre en Galiza de Castelao, onde se reflicte sobre ese proceso de castelanización que tivo lugar dende o final da Idade Media.

“E diríalles máis: prohibistes o galego nas escolas para producir no espírito dos nosos rapaces un complexo de inferioridade, facéndolles crer que falar galego era falar mal e que falar castelán era falar ben. Expulsastes o galego das igrexas, facendo que os representantes de Cristo explicaran o Evanxeo no idioma oficial, que o pobo non falaba nin comprendía ben. Refugastes o galego ante os Tribunais de xustiza e chegastes a castelanizar barbaramente as toponimias galegas ¿E de que vos valeu? Porque despois de máis de catro séculos de política asimilista, exercida con toda riqueza de astucias e violencias, o noso idioma está vivo. Sodes, pois, uns imperialistas fracasados.”

Tamén pode ser interesante consultar esta unidade didáctica sobre a castelanización da toponimia galega.

Finalmente deixo un fragmento e as preguntas que tedes que responder con respecto ao documental Fronteiras, que veremos na aula o vindeiro martes.

fronteiras.png

Panorámica da literatura galega

Como xa sabedes, este semestre a materia de Galego VI estará centrada na literatura. Pero antes de afondar nos distintos autores e movementos da literatura galega, convén ter unha visión xeral. Así que nesta ligazón podedes consultar un esquema xeral.

Lembrade tamén que hai numerosos recursos en internet que vos poden axudar.

historia

Os estranxeirismos

A partir deste texto de Séchu Sende (tirado de Made in Galiza) co que había que traballar durante as vacacións de Nadal, aproveitamos para afondar un pouco máis nos estranxeirismos. Aínda que vimos que no galego podemos atopar estranxeirismos de diversas orixes (anglicismos, xermanismos, arabismos…), quixemos prestar especial atención aos castelanismos, polo intenso contacto que se produciu entre estas dúas linguas.

Para aprender máis sobre o tema, aquí tedes a presentación e a folla de exercicios correspondentes.

Ademais, nesta imaxe podedes ver as “capas” que conforman a historia do galego: un substrato prerromano, a base do latín vulgar e o superestrato das invasións posteriores (xermánicas e árabes).

Historia_lingua

A represión lingüística

Hoxe falamos na aula de como era Galicia durante o franquismo. Preme na imaxe para ver os exercicios.

galicia_franquismo

Como podemos comprobar, ademais de outras moitas liberdades,  tamén estaba prohibido ensinar galego. Aínda que hai que afirmar que non houbo ningunha lei específica do Estado que perseguise o galego, o que si houbo foi unha campaña para fomentar e dar prestixio ao uso do castelán, o que a súa vez promovía na conciencia social unha infravaloración do idioma galego.

sea_patriota

Un dos bastións fundamentais que o franquismo quixo destruír foi o da cultura. Todos os intelectuais, pintores, escritores, mestres…foron os primeiros destinatarios da represión franquista. Esta obra gráfica de Castelao (A derradeira lección do mestre) expresa esta filosofía do terror. Por outra banda, os mestres que exercían explicaban en castelán a uns rapaces que falaban integramente en galego. Cada vez que a un alumno se lle escapaba unha palabra en galego, este ere castigado ou era motivo de mofa por outros compañeiros. Neste ambiente, os rapaces medraban entendendo que o galego estaba ben para falar na casa, para xogar a pelota no recreo pero non para empregar na escola, na igrexa ou en calquera ámbito formal.

Aquí tedes o  testemuño en vídeo dunha muller que viviu esa represión e ridiculización na escola durante a época franquista.

Para rematar, déixovos un framento de A lingua das bolboretas (relato de Manuel Rivas) no que precisamente se trata o tema da escola e dos mestres dunha perspectiva infantil e inocente durante a 2ª República.

 

As cantigas de escarnio e maldicir

Tras as cantigas de amigo e as cantigas de amor, as cantigas de escarnio e maldicir son o terceiro grande grupo da lírica medieval galego-portuguesa.

Neste grupo adoitan incluírse composicións moi variadas que teñen como nexo común unha intención satírica ou paródica.

A través delas podemos coñecer os hábitos da sociedade da época e léxico relacionado cos ámbitos máis básicos da vida: roupa, partes do corpo, profesións…

Dentro desta categoría podemos distinguir distintos grupos, pero o máis común no corpus galego-portugués é o da sátira social, de tipos e costumes, no que se critican profesións, defectos físicos ou a luxuria dalgúns membros da sociedae.

En canto aos recursos, estas cantigas destacan polo emprego da ironía, os disfemismos e ás referencias de carácter sexual.

Preme nas ligazóns para descargar a presentación  do tema, a escolma de textos relacionados e unha nova que trata sobre o centenario do Pergamiño Vindel, un documento único que contén a notación musical de distintas cantigas profanas.

Biblioteca Pierpont Morgan (Nova Iorque), onde se atopa o manuscrito orixinal do pergamiño Vindel

Presentación sobre cantigas de escarnio e maldicir 

Escolma de cantigas de escarnio e maldicir

Centenario do Pergamiño Vindel