A emigración

Nesta ligazón podedes consultar e mesmo descargar o libro sobre a exposición Os adeuses do fotógrafo Alberto Martí, que documentou as despedidas e os regresos de moitas persoas anónimas nun período fundamental para entender a historia colectiva da Galicia do século vinte.

Lembrade que tedes que escoller unha destas fotografías e escribir un relato dende o punto de vista dun neno, ao igual que acontece nos relatos que vimos na aula  (na imaxe máis abaixo).

   

   

textos_emigracion    

Podedes ler completo o libro de Memorias dun neno labrego aquí.

E aquí tedes a curtametraxe sobre o relato de Castelao:

Textos sobre a emigración 5: Follas Novas

Escolma poética de Rosalía de Castro, Follas Novas  (1880)

¡Pra a Habana!

Vendéronlle os bois,
vendéronlle as vacas,
o pote do caldo
i a manta da cama.
Véndéronlle o carro
i as leiras que tiña,
deixárono soio,
coa roupa vestida.
«María, eu son mozo,
pedir non me é dado,
eu vou polo mundo
pra ver de ganalo.
Galicia está probe,
i á Habana me vou…
¡Adios, adios, prendas
do meu corazón!»

——————————-

Este vaise i aquel vaise,
e todos, todos se van,
Galicia, sin homes quedas
que te poidan traballar.
Tés, en cambio, orfos e orfas
e campos de soledad,
e nais que non teñen fillos
e fillos que non tén pais.
E tés corazóns que sufren
longas ausencias mortás,
viudas de vivos e mortos
que ninguén consolará.

——————————–

    Tecín soia a miña tea,
    sembrei soia o meu nabal,
    soia vou por leña ó monte,
    soia a vexo arder no lar.
    Nin na fonte nin no prado,
    así morra coa carrax,
    el non ha de virme a erguer,
    el xa non me pousará.
    ¡Que tristeza! O vento soa,
    canta o grilo ó seu compás…;
    ferve o pote…, mais, meu caldo,
    síña te hei de cear.
    Cala, rula; os teus arrulos
    ganas de morrer me dan;
    cala, grilo, que si cantas,
    sinto negras soidás.
    O meu homiño perdeuse,
    ninguén sabe en onde vai…
    Anduriña que pasache
    con el as ondas do mar;
    anduriña, voa, voa,
    ven e dime onde está.

Tamén vos deixo aquí a ligazón ao vídeo Cantigas de emigración, coa música de Fuxan os ventos, Amancio Prada e Benedito, que levou o segundo premio no IX Certamen de Cine Aficionado de Vilagarcía de Arousa en 1980.

Texto sobre a emigración 4: Unha noite na eira do trigo

Aquí tedes a composición de Manuel Curros Enríquez que vimos o outro día na aula: Cántigamáis popularmente coñecida como Unha noite na eira do trigo, a pesar de que como podedes ver esa liña non figura no poema senón que foi engadida logo nas versións musicais que se fixeron do texto.

No xardín unha noite sentada
ao refrexo do branco luar
unha nena choraba sin trégolas
os desdés dun ingrato galán.
I a coitada entre queixas dicía,
“xa no mundo non teño ninguén,
vou morrer e non ven os meus ollos
os olliños do meu doce ben”.

Os seus ecos de malenconía
camiñaban nas alas do vento
i o lamento
repetía:
“vou morrer e non vén o meu ben!”.

Lonxe dela, de pé sobre a popa
dun aleve negreiro vapor
emigrado, camiño de América
vai o pobre, infeliz Amador.

I ao mirar ás xentís anduriñas
cara á terra que deixa cruzar:
“quen puidera dar volta – pensaba-,
quen puidera convosco voar!”.

Mais a aves i o buque fuxían
sin ouír seus amargos lamentos;
solo os ventos
repetían:,
“quen puidera convosco voar!”

Noites craras de aromas e lúa
desde entón que tristeza en vós hai
para os que viron chorar unha nena
para os que viron un barco marchar!

Dun amor celestial verdadeiro
quedou solo de bágoas a proba
unha cova
nun outeiro
i un cadavre no fondo do mar.

Música:

Versión de  Uxía:  http://www.youtube.com/watch?v=iFfditBb3_E

Versión de Os Tamara e Pucho Boedo: http://www.youtube.com/watch?v=V3BHVj01mGs

Texto sobre a emigración 3: O pai de Migueliño

Este relato de Castelao, pertencente ao seu libro Cousas, fala das ilusións rotas no soño da emigración e faino dende o punto de vista dun neno, Migueliño, que vai ao porto a buscar ao seu pai que volve das Américas. 

O pai de Migueliño chegaba das Américas e o rapaz non cabía de gozo no seu traxe festeiro. Migueliño sabía cos ollos pechados cómo era o seu pai; pero denantes de saír da casa botoulle unha ollada ó retrato.

Os “americanos” xa estaban desembarcando. Migueliño e a súa nai agardaban no peirán do porto. O corazón do rapaz batíalle na táboa do peito e os seus ollos esculcaban nas greas, en procura do pai ensoñado.

De súpeto avistouno de lonxe. Era o mesmo do retrato ou aínda mellor portado, e Migueliño sinteu por el un grande amor e canto máis se achegaba o “americano”, máis cobiza sentía o rapaz por enchelo de bicos. ¡Ai!, o “americano” pasou de largo sen mirar para ninguén, e Migueliño deixou de querelo.

Agora si, agora si que o era. Migueliño avistou outro home moi ben traxeado e o corazón dáballe que aquel era o seu pai. O rapaz devecíase por bicalo a fartar. ¡Tiña un porte de tanto señorío! ¡Ai!, o “americano” pasou de largo e nin tan siquera reparou que o seguían os ollos angurentos dun neno.

Migueliño escolleu así moitos pais que non o eran e a todos quixo tolamente.

E cando esculcaba con máis anguria, fíxose cargo de que un home estaba abrazando á súa nai. Era un home que non se parecía ó retrato; un home moi flaco, metido nun traxe moi floxo; un home de cera, coas orellas fóra do cacho, cos ollos encoveirados, tusindo…

Aquel si que era o pai de Migueliño.

 

Texto sobre a emigración 2: Adiós ríos, adiós fontes

Estes versos son a primeira parte dun poema de Rosalía de Castro. A súa temática é a emigración: no poema fala un emigrante que se despide das paisaxes do seu lugar nativo, pensando en que tal vez non volva regresar. 

* Lembra que a palabra adiós é un castelanismo en lugar do correcto adeus

Adiós ríos, adiós fontes
adiós, regatos pequenos;
adiós, vista dos meus ollos,
non sei cando nos veremos.

Miña terra, miña terra,
terra donde m’eu criei,
hortiña que quero tanto,
figueiriñas que prantei.

Prados, ríos, arboredas,
pinares que move o vento,
paxariños piadores,
casiña d’o meu contento.

Muiño dos castañares,
noites craras do luar,
campaniñas timbradoiras
da igrexiña do lugar.

Amoriñas das silveiras
que eu lle daba ó meu amor,
camiñiños antre o millo,
¡adiós para sempre adiós!

¡Adiós, groria! ¡Adiós, contento!
¡Deixo a casa onde nacín,
deixo a aldea que conoso,
por un mundo que non vin!

Deixo amigos por extraños,
deixo a veiga polo mar;
deixo, en fin, canto ben quero…
¡Quen puidera non deixar!

Texto sobre a emigración 1: Memorias dun neno labrego

Xosé Neira Vilas, escritor exiliado en Cuba, converteu as memorias do neno Balbino nun dos meirandes éxitos da literatura galega. En que momento da historia de Galicia cres que se sitúa o seguinte fragmento?

América

Hai moitos meses que meu irmán Miguel marchou para América. Inda me lembro de cando se despediu de nós. Miña nai, a tía Carme e a madriña choraban. Meu pai estaba serio coma un pote. Nin bágoas nin risadas: os homes son homes. O padriño non quixo ir. A Celia, que está servindo en Loxo, mandámoslle recado pero non a deixaron vir os señores.

Eu estaba no medio de todos. Ninguén facía caso de min. Bulían a darlle consellos ó viaxeiro mentres non chegaba o coche de liña. Miguel dicía a todo que si, con cara de «tanto me ten». Collinlle unha man e púxenme a contarlle os dedos para un lado e para o outro, dende o gordo ó meimiño. Non dei chío pero gustábame que Miguel marchase. Despois contaríame moitas cousas. E eu diríaas na escola. Como non me atendía, turrei por el para unha beira. Anagouse e díxenlle ó pé da orella: «Eu quero que te vaias. Mándame unha carta dende América e cóntame historias de alá». Sorriu, púxome unha man na cabeza e esgarabelloume no pelo. Sentín coma un proído de sarabullo no corpo todo.

Escoitamos a buguina do «Modelo». Viña a todo meter, cun eito de caixóns e cestos derriba. Miña nai e mais a madriña dábanlle bicos e apertas a Miguel, e seguían choromicando. Meu pai ergueu a maleta ata onde estaba o revisor. Unha maleta noviña, feita polo carpinteiro de Quintela. Despois apertou contra si un instante a meu irmán. Antes de meterse no coche, Miguel colleume polo pescozo, deume un bico na cara, e cun «abur, Balbino» fuxiu coma un lóstrego. Eu quedei feito un papón. Non souben dicir nin facer nada. Arrincou ó xeiteniño o «Modelo». Miguel axexaba para nós mentres abaneaba un pano da man.